آنتونى شرلى ( مترجم : آوانس )
38
سفرنامه برادران شرلى ( فارسى )
قدرى بيشتر و ما بين صحرايى واقع است و حيوانات وحشى در آنجا به قدرى كثرت دارند كه آدم به آن حوالى نمىتواند نزديك شود . ولى آثار آن به خوبى پيدا است . برج ديگرى هم هست كه از شهر به قدر يك ربع ميل مسافت دارد و آن را برج بختالنصر مىنامند . رود دجله از ميان شهر مىگذرد . اين رود گويا سريعترين رود دنيا باشد . روى آن پلى بستهاند به اين معنى كه قايقهاى بزرگ پهلوى هم قرار داده و تخته بر روى آن انداختهاند . بغداد محل تجارت بزرگى است با هندوستان شرقى و ارامنه و ايرانيان و عثمانيها و يهوديها و اهل ونيز . فى الحقيقه مفاد مزامير داود به وقوع رسيده است كه در آن گفته شده بايد شهر بابل با خاك يكسان شود . شهر حاليه بلكه شهر قديم هم بهطورى پوشيده از ريگ است كه شخص به اشكال حركت مىكند . و در بعضى جاها به قدر نصف پاهاى انسان فرو مىرود . مأكولات ارزان و وافر است . و ما از اين مطلب تعجب داشتيم زيرا كه مملكت لميزرع است ؛ بارندگى زياد نمىشود . ولى براى آبيارى مزارع گندم تدبير ذيل را كه من هم در كنار دجله و هم در كنار فرات به رأى العين ديدم به كار مىبرند و آن اين است كه دو جفت گاوميش پهلوى هم بسته و چرخى در كنار رودخانه قرار مىدهند با دو طناب دراز در سر هر طنابى دو دلو بزرگ از چرم گاوميش بستهاند . وقتى يكى بالا مىآيد ديگرى پايين مىرود و چون آن را بالا مىآورد از جويهاى كوچك جارى مىسازد . زمين را بدين وسيله مشروب مىدارند . در بعضى امكنه به قدر ده ميل زمين را به همين وضع آبيارى مىنمايند . فى الحقيقه براى اشخاصى كه